Substancje psychoaktywne

Substancje psychoaktywne

Jak oceniasz naszą pomoc?

Tę nazwę każdy z nas słyszał zapewne wiele razy w ciągu swojego życia – nie każdy wie jednak, co się za nią kryje. Po części dzieje się tak dlatego, że substancji psychoaktywnych jest bardzo, ale to bardzo wiele. Dowiedz się, czym one dokładnie są, jak działają i jakie rodzaje tych substancji wyróżnia współczesna nauka!

Substancje psychoaktywne – Garść mądrych definicji

Według Słownika Języka Polskiego, substancją psychoaktywną nazywamy związek chemiczny, który ze względu na swoją budowę oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy przez bezpośredni wpływ na funkcje mózgu. Efektem przyjęcia takiej substancji mogą być zmiany zachowania, postrzegania rzeczywistości, a także zaburzenia świadomości. Czas trwania tych objawów jest zależy od rodzaju substancji, jaką się przyjęło, oraz indywidualnych cech organizmu. Warto wiedzieć również, że tak zwane używki są środkami, które zawierają określone ilości substancji psychoaktywnych. Większość ludzi stosuje używki okazjonalnie – zdarza się jednak, że granica między poszukiwaniem przyjemności a przymusem zaciera się – mówimy wtedy o uzależnieniu od substancji psychoaktywnej, czyli uzależnieniu substancjalnym – od danej substancji.

Substancja substancji nierówna

Niektóre używki towarzyszą ludziom od tysięcy lat – najbardziej oczywistym przykładem takiej substancji jest etanol, czyli składnik napojów wyskokowych. Ludzkość na drodze eksperymentowania wypracowała pewną kulturę obchodzenia się z tą używką, swoisty savoir boire. Z drugiej jednak strony, w nowoczesnych laboratoriach chemików nieustannie otrzymuje się nowe substancje psychoaktywne, których działania na ludzki organizm czasami nie sposób jest przewidzieć. Do „puli” substancji psychoaktywnych zaliczamy więc zarówno substancje legalne (takie jak alkohol czy nikotyna), zakazane (narkotyki) oraz takie, do których dostęp jest ograniczony (w tej grupie znajduje się na przykład wiele leków, które zmieniają „chemię” naszego mózgu). Istnieją także kultury, których członkowie powszechnie stosują środki psychoaktywne – na przykład w celu wywołania halucynacji, co ma zapewnić… możliwość skontaktowania się z bóstwem lub duchem zmarłego przodka.

Co będzie dalej?

Konsekwencje przyjmowania substancji psychoaktywnych zależą, rzecz jasna, od ich rodzaju. Okazjonalne spożywanie niewielkich ilości alkoholu z pewnością nie zaszkodzi osobom zdrowym i pełnoletnim. Na przeciwnym „biegunie” znajduje się na przykład heroina – ten niezwykle silny narkotyk może uzależnić już po pierwszym zażyciu! Także leki psychotropowe, które – jak powszechnie wiadomo – często pomagają zwalczyć problemy natury psychicznej, na ogół miewają skutki uboczne. Z tego powodu mogą być przyjmowane jedynie pod kontrolą lekarza psychiatry. W przeciwnym razie może wystąpić uzależnienie, którego mechanizm jest dokładnie taki sam, jak ten, który powoduje narkomanię. Dla niektórych osób zaskakujące jest to, że czasami w leczeniu uzależnień od jednej substancji wykorzystuje się… inną substancję psychoaktywną. Decyzję taką może podjąć tylko lekarz prowadzący.

Potencjalnie każda substancja psychoaktywna może być zabójcza – także alkohol etylowy. W jego przypadku warto stosować zasadę umiaru, zaś jeśli chodzi o większość substancji tego rodzaju – dla własnego dobra lepiej trzymać się od nich z daleka!